Anaokulunda sandalye ve masa kaç cm olmalı?
MEB'in kılavuzuna göre anaokulu sandalyesinin oturma yüksekliği 29-33 cm, masanın yüksekliği 50-55 cm olmalı. Bu aralıklar, Milli Eğitim Bakanlığı'nın Mart 2015 tarihli Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Standartları Kılavuz Kitabı'nda, 139. sayfadaki değerlendirme göstergelerinde yer alır.
Bartın Orman Fakültesi Dergisi'nde 2024'te yayımlanan bir çalışma, aynı kılavuzun ölçülerini tek tabloda toplar. Aşağıdaki tablo o derlemeyi gösterir.
| Parça | Ölçü | Aralık |
|---|---|---|
| Sandalye | Oturma yüksekliği | 29-33 cm |
| Sandalye | Oturma genişliği | 30-36 cm |
| Sandalye | Oturma derinliği | 30-34 cm |
| Sandalye | Genel yükseklik | 50-60 cm |
| Masa | Yükseklik | 50-55 cm |
| Masa | Genişlik | 60-65 cm |
| Yuvarlak masa | Çap | 100-120 cm |
Karşılaştırma için aynı sayfada ilkokul 1-2. sınıf ölçüleri de var. Orada sandalye 33-35 cm, masa 56-61 cm aralığında veriliyor.
Kılavuzdaki aralıklar sahada da karşılık buluyor. Aynı çalışmada Isparta'daki 23 okul öncesi kurum incelenmiş. Kurumların %95,6'sında sandalyelerin oturma yüksekliği MEB aralığında çıkmış, masalar da 50-55 cm ölçülmüş.
EN 1729 boy işaretleri neyi gösterir?
Avrupa okul mobilyası standardı EN 1729, sandalye ve masayı yaşa göre değil, çocuğun boyuna ve diz arkası yüksekliğine göre numaralar. İtalyan mobilya test kurumu CATAS'ın özetine göre 2015 sürümünde 0'dan 7'ye sekiz boy işareti var. En küçüğü olan 0 numara 80-95 cm boydaki çocuklarla başlar.
Türkiye'de bu standart TS EN 1729-1 adıyla 2016'da kabul edildi. Bartın çalışması iki noktanın altını çiziyor: 0-3 arası dört numara okul öncesi için değerlendirilebilir, ama bakanlık bu standardı zorunlu tutmuyor.
Standardın kendi tabloları ücretli. Aşağıdaki sayılar İngiltere'deki Lincolnshire County Council'in okul sandalyesi rehberinden alındı. Rehber, 2007'de onaylanan BS EN 1729'a dayanır; 2015 sürümünün tablosu değildir.
| Numara ve renk | Yaklaşık yaş | Diz arkası yüksekliği | Çocuğun boyu | Sandalye | Masa |
|---|---|---|---|---|---|
| 0, beyaz | 4 yaş altı | 20-25 cm | 80-95 cm | bu kaynaklarda yok | bu kaynaklarda yok |
| 1, turuncu | 3 | 25-28 cm | 93-115 cm | 26 cm | 46 cm |
| 2, mor | 4-5 | 28-31,5 cm | 108-121 cm | 31 cm | 53 cm |
| 3, sarı | 6-7 | 31,5-35,5 cm | 119-142 cm | 35 cm | 59 cm |
0 numaranın diz arkası aralığı Avusturya kaza sigortası AUVA'nın 2025 tarihli belgesinden, boy aralığı CATAS'tan, yaş tahmini de İngiliz test kurumu SATRA'nın boy işareti kılavuzundan geliyor. Lincolnshire rehberi, standardın yüksekliklerde 10 mm sapmaya izin verdiğini de not eder.
3, 4 ve 5 yaşındaki çocuk hangi numaraya düşer?
Aynı yaştaki çocukların boyu farklı olduğu için bir yaş tek bir numaraya denk gelmez. Bu yüzden çoğu anaokulu sınıfında en az iki boy sandalye ve masa gerekir.
Aşağıdaki tablo bir köprü kuruyor. Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) büyüme standartlarındaki ortanca boyları alıp yukarıdaki boy aralıklarına yerleştirdik.
| Yaş | WHO ortanca boy (erkek / kız) | Boy aralığına göre numara | Sandalye | Masa |
|---|---|---|---|---|
| 2 | 87,1 / 85,7 cm | 0 (beyaz) | bu kaynaklarda yok | bu kaynaklarda yok |
| 3 | 96,1 / 95,1 cm | 1 (turuncu), 0'ın üst sınırına çok yakın | 26 cm | 46 cm |
| 4 | 103,3 / 102,7 cm | 1 (turuncu) | 26 cm | 46 cm |
| 5 | 110,0 / 109,4 cm | 1 ya da 2 (iki aralığın çakıştığı 108-115 cm) | 26 ya da 31 cm | 46 ya da 53 cm |
Tabloda dikkat çeken bir ayrıntı var. Lincolnshire rehberi 2 numarayı 4-5 yaşa yazıyor. Oysa 4 yaşın ortanca boyu 103 cm ve bu boy 1 numaranın içinde kalıyor. Yaş etiketi kaba bir tahmindir, karar boyla ve diz arkasıyla verilir.
Ortanca, çocukların yarısının daha kısa, yarısının daha uzun olduğu değerdir. Bir sınıfta hem 1 hem 2 numaraya düşen çocukların bulunması bu yüzden olağandır. Hırvatistan, Kuzey Makedonya ve Bulgaristan'daki anaokullarını inceleyen 2019 tarihli bir çalışma, EN standartlarının okul öncesi için 0-3 arası en az dört boy almayı önerdiğini aktarır. Aynı çalışma çocukların her eylül yeniden ölçülmesini öneriyor.
Çocuğun diz arkası yüksekliği nasıl ölçülür?
Çocuk bir dizinin üstüne çöker, öbür bacağını dik açıda büker ve ayakkabı tabanının altından diz arkasına kadar mezurayla ölçülür. AUVA'nın okullar için yazdığı belge bu yöntemi önerir.
- Ölçümü ayakkabıyla yapın; AUVA mezurayı ayakkabı tabanından başlatır.
- Bir dizini yere koysun, öbür bacağı dizden dik açı yapsın.
- Mezurayı ayakkabı tabanının altından diz arkasındaki çukura kadar tutun.
- Sayıyı yukarıdaki tablonun diz arkası sütununda bulun.
Ölçümün ardından bir oturma provası yapın. AUVA'ya göre doğru oturuşta dizler ve dirsekler yaklaşık dik açı yapar. CATAS da iki noktaya dikkat çeker: ayaklar yere basmalı, oturak çok derinse ön kenarı diz arkasına bastırır ve çocuk sırtlığa ulaşmak için çöker.
Örnek bir hesap: diz arkası 29 cm çıkan çocuk 2 numaraya (28-31,5 cm) düşer. Bu numarada Lincolnshire tablosu 31 cm sandalye ve 53 cm masa veriyor. AUVA, mobilyanın yılda en az bir, mümkünse iki kez çocuğa göre ayarlanmasını öneriyor.
Masa ile sandalye arasında kaç cm fark olmalı?
Lincolnshire tablosundaki çiftlerde masa, sandalyeden 20-24 cm yüksektir. MEB aralıklarının uçları ise 17 cm ile 26 cm arasında bir farka izin verir.
- 1 numara: 46 cm masa, 26 cm sandalye, fark 20 cm.
- 2 numara: 53 cm masa, 31 cm sandalye, fark 22 cm.
- 3 numara: 59 cm masa, 35 cm sandalye, fark 24 cm.
- MEB: en alçak masa ile en yüksek sandalye 50 - 33 = 17 cm, en yüksek masa ile en alçak sandalye 55 - 29 = 26 cm.
Bu yüzden masa ile sandalyeyi ayrı ayrı değil, aynı numaradan bir çift olarak düşünmek gerekir. AUVA'nın dik açı kuralı burada da işe yarar: çocuk otururken dirseği dik açıdayken önkolunu masaya koyabilmeli.
Sınıf mobilyasında ölçü dışında neye bakılır?
MEB kılavuzu ölçünün yanında üç güvenlik göstergesi de sayar: kenar ve köşeler ovalleştirilmiş, açıkta kalan vida ve çiviler gizlenmiş, yüzeyler düz ve pürüzsüz olmalı. Köşe maddesi masa, sıra, sandalye ve dolapları, vida maddesi bütün donatım malzemelerini kapsar.
Ahşap bir modeli bu gözle nasıl inceleyeceğinizi ahşap çocuk sandalyesi rehberinde madde madde anlattık.
Örnek: bir çocuk sandalyesinin ölçüsü bu tablolarda nereye düşer?
Atölyemizin çocuk sandalyesinde oturma yüksekliği 30 cm ve bu sayı MEB'in 29-33 cm aralığının içinde kalıyor. Lincolnshire tablosu 2 numara (mor) için 31 cm sandalye veriyor; bu numara diz arkası 28-31,5 cm olan çocuklar içindir. Çocuk masamızın yüksekliği 42 cm; sınıfınız için farklı bir masa yüksekliği gerekiyorsa WhatsApp'tan sorun. Ana sayfada sandalyenin parça parça birleşmesi ve bütün ürünler yer alıyor.